Mình đã phát triển nội lực và lòng tự tin như thế nào?

Sáng nay trong đầu tự nhiên văng vẳng lời bài hát, “tìm một con đường, tìm một lối đi, ngày qua ngày đời nhiều vấn nghi. Lạc loài niềm tin sống không ngày mai…Chờ tình yêu đến trong ánh nắng mai, xóa tan màn đêm u tối, cho tôi biến đổi, tâm hồn thành một người mới.” (“Và con tim đã vui trở lại” – nhạc sĩ Đức Huy). 

Nhìn lại, mình đã từng mò mẫm trong bóng đêm như vậy, hoang mang, lo lắng, nhiều sợ hãi, quyết định gì, lựa chọn gì cũng thấy chông chênh, hên xui. Thế mà giờ đây, mình như sống với một phiên bản mới của chính mình, vững vàng, chắc chắn, tin tưởng, như ánh sáng đã chiếu tới sau đêm dài, thông suốt cả bên trong. “Tình yêu đã đến trong ánh nắng mai, xóa tan màn đêm u tối, cho tôi biến đổi tâm hồn thành một người mới.” 

Mình đã làm gì để đi từ bóng tối ra ánh sáng, từ chênh vênh tới vững chãi, từ sợ hãi đến tự tin như vậy. Nhìn lại con đường đã qua, mình thấy có vẻ như nó được tích lũy dần dần từng chút một, ngày qua ngày từ nhiều thứ mình làm, và đến khi đủ lượng thì chất đổi, mình hoàn toàn không dự liệu.

Nhưng nếu gom lại một cách có hệ thống xíu thì có lẽ gồm những thứ sau:

1. Thực hành quan sát và nhận biết chính mình

Mình đã bắt đầu thực hành quan sát suy nghĩ cảm xúc từ khoảng 2019 khi bắt đầu học yoga và thiền. Gọi là thực hành nhưng cũng không phải liên tục và miên mật kỷ luật sắt gì đâu, trồi sụt dữ lắm, cũng từ bỏ rồi quay lại vài lần. Sau giai đoạn đầu mơ hồ và cảm thấy áp lực khi gặp người hướng dẫn chưa phù hợp và khá cực đoan, mình tìm được cách thực hành ổn với mình. Việc quan sát và nhận biết bao gồm cả lúc ngồi thiền tĩnh (không quá dài, chỉ khoảng 15-30 phút), lúc làm việc nhà, hay đi đường nhìn thấy gì đó và bật lên suy nghĩ, hoặc lúc đối diện với tình huống nào đó ở công ty hay với nói chuyện chồng con… Những cảm xúc và suy nghĩ đó thường được mình nhận diện khá nhanh, cũng có lúc bị cuốn đi, nhưng đa phần là chỉ nhận biết và cho nó đi. 

Làm việc tại nhà do dịch covid, lần đầu tiên mình tập yoga, thở, thiền được liên tục mỗi ngày trên 6 tháng. Việc này cũng giúp tạo đà cho mình duy trì thực hành đều đặn và gia tăng độ nhạy của “cơ bắp” tự nhận biết và quan sát. 

Từ chỗ chỉ đơn giản nhận biết và không phản ứng, mình tiến thêm một bước là tách rời suy nghĩ, cảm xúc với chính mình để không bị nó cuốn đi và điều khiển hành vi, lời nói của mình. Khi lần đầu tiên làm được điều này trong một tình huống với con, mình cảm thấy thật sung sướng. Oh yeah, hóa ra là trạng thái đó. Chỉ thấy và biết thôi, không bị lôi kéo, ảnh hưởng bởi nó. Mình có thể giữ bình tĩnh để chọn xem làm gì tiếp theo. Đây là nền tảng đầu tiên giúp mình trụ vững. 

2. Tìm ra giá trị cốt lõi của mình

Đây là một bước tiến quan trọng tiếp theo của mình. Dù đã làm bài tập này nhiều lần và cũng đã tìm ra giá trị cốt lõi, nhưng sau này khi tham gia rất nhiều lớp học, mà lớp nào cũng bắt mình phải làm bài tập về thấu hiểu chính mình, trong đó luôn có phần về giá trị cốt lõi, mình mới thật sự xác nhận tầm quan trọng của nó đối với sự phát triển, trưởng thành về tâm trí của một cá nhân. Nếu bạn cảm thấy xa lạ với giá trị cốt lõi của cá nhân, mình thật sự khuyên bạn hãy tìm hiểu về nó, thật kỹ, thật sâu. 

Giá trị cốt lõi, hay có cách gọi là giá trị sống là những điều sâu thẳm bên trong bạn, những điều bạn coi trọng, chi phối cách bạn nhìn nhận người khác, nhìn nhận thế giới, cách bạn ra quyết định, lựa chọn hoặc phản ứng trước những tình huống trong đời sống. Đó là những điều mà bạn sẽ không thỏa hiệp, không đánh đổi với lợi ích nào để làm khác đi. Ví dụ, nếu giá trị cốt lõi của bạn là sự chính trực, bạn sẽ thấy ngượng khi lời nói của mình không đúng với suy nghĩ thật sự bên trong, hoặc sẽ thấy day dứt khó chịu khi buộc phải làm điều giả dối. Nếu giá trị của bạn là sự tự do, tự chủ, bạn sẽ thấy khó chịu khi bị ràng buộc phải theo một cái khung cứng nhắc. Nếu coi trọng sức khỏe hay sự cân bằng, bạn sẽ không chọn làm công việc bào mòn thể chất và tinh thần của mình mỗi ngày. Tiếng nói bên trong sẽ luôn lên tiếng. Khi bạn làm điều gì đi ngược với giá trị cốt lõi của mình, bạn sẽ luôn bị dằn vặt, cắn rứt, hối hận, khó chịu, không thể an yên. Nhưng nếu bạn làm điều đúng với giá trị cốt lõi, bạn thấy trọn vẹn, thấy hài lòng, thấy vui, thấy thỏa mãn. 

Việc tìm ra giá trị cốt lõi và nhờ đó gia tăng sức mạnh bên trong với mình là vô tình, không có chủ đích, vì lúc đầu mình đâu biết nó có tác dụng đó. Nhưng khi nhận thấy việc sống đúng với giá trị cốt lõi nó giúp mình mạnh mẽ hơn hẳn, mình biết đây là bước ngoặt quan trọng của đời mình. Nỗi sợ bị phán xét không còn nhiều như trước nữa, việc ra quyết định hay lựa chọn của mình trở nên nhanh chóng và chắc chắn hơn. Chọn xong là nhẹ nhõm, an yên. Không còn chuyện chọn rồi vẫn hoang mang, hoặc nghe ai đó nói lại dao động. Chia sẻ với bạn, giá trị cốt lõi của mình là chính trực, tự do, phát triển, sức khỏe, gia đình. 

Gần đây, mình tham gia một khóa học về EQ của tổ chức Sixseconds, có hẳn một học phần nói về việc gia tăng nội lực nhờ xác định giá trị cốt lõi và sống đúng với nó. Giảng viên còn dành thời gian coach cho từng học viên để xác định giá trị cốt lõi và lên kế hoạch làm thế nào để kết nối các lĩnh vực trong đời sống của mình hòa hợp với các giá trị đó. Mình cảm thấy thật vui vì đã đi đúng đường rồi.

Giá trị cốt lõi của bạn là gì? Hãy nhìn lại những quyết định, những lựa chọn trước đây của mình. Bạn đã chọn làm hay không làm gì, vì điều gì? Đâu là những quyết định mà bạn thấy mình đã rất hài lòng, vì nó đúng với con người bên trong của bạn? 

Nếu cảm thấy khó khăn, bạn có thể tìm một người coach để giúp khám phá hiệu quả hơn. Bạn cũng có thể đặt lịch với mình ở đây.

3. Chiêm nghiệm về giá trị bản thân (self-worth)

Mình từng viết trong bài viết Thấu hiểu giá trị bản thân để sống tự tin và mạnh mẽ, rằng có một lần mình chợt nghĩ, nếu bỏ hết mọi thứ mà người ta thường dùng làm căn cứ để nhận định giá trị của một người, để so sánh cao thấp với người khác, như tài sản, địa vị, nhan sắc, mối quan hệ, tài năng,…, xếp tất cả mọi người vào một hàng, khi đó điều gì sẽ là thước đo để đánh giá người này giá trị hơn người kia? Câu trả lời bật lên là khi đó, những thứ rất “người” sẽ hiện ra. Sự tử tế, tình yêu thương, lòng biết ơn, niềm vui, sự hài hước, thông thái, sự chân thành, chính trực, bao dung,…Toàn là những thứ mà không thể đo bằng tiền. Mình nhận thấy, chỉ cần là một con người bình thường, có những phẩm chất tốt đẹp như vậy, chưa cần là ai, chưa cần làm điều gì lớn lao, tự mỗi chúng ta đều đã có giá trị. Nhận thức này cộng hưởng với một nhận thức trước đó của mình, là “giá trị của bạn không phụ thuộc và lời khen chê của thiên hạ”, đã giúp mình trở nên mạnh mẽ hơn rất nhiều. Mình thấy tự tin hơn, thấy vững chãi hơn khi đối diện với những đánh giá theo góc nhìn phiến diện thông thường. Mình từng có cảm giác thấp kém hơn những đồng nghiệp cũ, khi mình nghỉ việc lần đầu và gặp khó khăn về tài chính. Mình thấy họ có tiền, họ đi chơi đi ăn chỗ này chỗ kia, còn mình vất vả mà luôn cảm thấy thiếu. Mình thấy tự ti khi gặp họ. May mắn là nhận thức này đã cứu mình ra khỏi vũng lầy tự hạ thấp bản thân. Giờ mình vui lắm. Dù bây giờ cũng đã nghỉ việc để phát triển sự nghiệp tự do, nhưng cảm giác hân hoan và đủ đầy, chứ không thấy thiếu nữa. Mình biết thế mạnh của mình, năng lực của mình cần được phát triển ở một môi trường khác. Mình biết mình đang lùi lại để tiến xa hơn. Mình đã sẵn sàng và chấp nhận điều đó. Việc mình lùi lại không hề khiến giá trị của mình giảm đi.

Viết đến đây mình muốn chốt lại một chút. Khi nhìn lại, mình thấy đây là 3 điều quan trọng nhất đã giúp mình từ yếu ớt nhiều sợ hãi trở nên mạnh mẽ, tự tin vào chính mình hơn. Đây cũng là 3 điều giúp mình từ chỗ không biết lập ranh giới cá nhân, còn xâm phạm ranh giới của người khác, đã có thể tạo ra ranh giới lành mạnh cho chính mình. Mình không còn bị những suy nghĩ kiểu “người ta sẽ đánh giá mình thế này thế kia” làm cho khổ sở dằn vặt nữa. Mình tự tin lựa chọn làm điều mình thực sự thấy vui, thấy thoải mái, từ chuyện nhỏ tới chuyện lớn. Đám cưới ai mời, mình tự hỏi mình có thấy vui và muốn tận hưởng cuộc vui đó với những người bạn không, nếu trả lời có, mình sẽ đi, nếu không thì thôi, gửi phong bì, khỏi cần lăn tăn. Tiếp xúc với ai cảm thấy không tin, không hợp, không thoải mái thì dù người đó đức cao vọng trọng hay kinh nghiệm thâm niên cỡ nào cũng né hẳn, không ép mình phải theo để chịu ấm ức. Làm được điều này thật sự với đứa từng rất sợ bị đánh giá như mình, quả là tự do sung sướng vô cùng.

4.  Nhận trách nhiệm về cuộc đời mình 

Từ chuyện quan sát cảm xúc suy nghĩ, mình tập buông bớt những kỳ vọng, phán xét của mình về người khác, bao gồm cả người thân. 

Khi còn đổ lỗi cho họ làm mình không vui, nghĩa là mình còn trao cho họ quyền kiểm soát cuộc đời mình. Nhưng khi lấy lại chủ quyền, mình lựa chọn cách hành xử mà mình muốn, và chịu trách nhiệm cho nó. 

Không còn đóng vai nạn nhân nữa, mình thấy bớt bị dính mắc vào những chuyện mà bản thân không kiểm soát được. Những việc đó bao gồm cả mong đợi người ta yêu thương mình, công nhận mình, khen mình, tốt với mình. Mình hoàn toàn hiểu nhu cầu được yêu thương và được công nhận là nhu cầu quan trọng của hầu hết chúng ta, và việc nhu cầu đó được cha mẹ đáp ứng đủ khi còn nhỏ là nền tảng vững chắc cho cảm giác an toàn và sự tự tin của một người khi trưởng thành. Nếu thiếu, họ sẽ luôn vô thức đi tìm và trông đợi người khác mang lại. Họ sẽ thấy thất vọng và đau khổ khi không có được điều đó. Họ trở nên lệ thuộc vào tình cảm, thái độ của người khác đối với mình. Mình từng như vậy. Khi nhận ra điều này, mình biết mình đã từng bị thiếu tình yêu thương và sự công nhận. Nhưng biết để làm khác đi chứ không phải đổ lỗi cho cha mẹ.  “Không có ai phải thay đổi để tôi được hạnh phúc”. Tự làm cho mình hạnh phúc là quyền và trách nhiệm của mình. Thấy mình tự chủ, độc lập hơn. Mình học cách tự ghi nhận những điều mình làm tốt, yêu thương mình bằng cách chọn làm những gì mình thấy vui, thấy trọn vẹn.

5. Học hỏi liên tục để gia tăng nhận thức về bản thân, thấu hiểu chính mình

Mình học khá nhiều các khóa học về EQ – thông minh cảm xúc, đọc sách, nghe giảng về tâm lý, tâm linh, cách vận hành của bộ não, cái tôi,…Ngay cả những khóa mình học về chăm sóc sức khỏe, trị liệu, tưởng chỉ nói về cơ thể vật lý, nhưng thực ra đều hướng đến cân bằng cả thể chất và tinh thần, coi trọng sự ảnh hưởng qua lại sâu sắc của mối liên hệ thân – tâm.

Việc tiếp nhận thêm kiến thức từ nhiều nguồn, và khám phá ra có những chân lý được nhắc lại dưới nhiều hình thức khác nhau nhưng cái gốc là một, cũng giúp mình thêm một lần xác tín những điều mình đã biết trước đó. Các khóa học cũng giúp mình thay đổi nhận thức, gia tăng niềm tin vào giá trị đặc biệt riêng có của mình. Ví dụ, mình đã biết từ khá lâu rằng bên trong mỗi người luôn có những viên ngọc, là những tài năng, năng khiếu có sẵn mà ta được ban cho khi đến thế giới này. Nhưng lần đầu biết tới nó, mình không tin. Mình thấy nó hoang đường lắm. Vì mình có thấy mình giỏi gì đâu. Học hành cũng bình thường, hồi nhỏ còn hay bị chê ngu, chậm hiểu, tài năng chỗ nào đâu. Nhưng khóa học Tìm thấy chính mình của Vietwise đã gieo vào mình hạt giống niềm tin đó. Mình luôn có tài năng, chỉ là có thể nó đang ẩn đâu đó. Nhiệm vụ của mình là phải đào bới, tìm ra nó, rèn giũa nó, để dùng nó tạo ra giá trị cho mình và cho người. Sau này, học thêm nhiều khóa học khác nhau, hầu như ở đâu mình cũng được nhắc về điều này. Rằng mình luôn có tài năng và sự thông thái bên trong, quan trọng là mình có tin và kết nối được với nó hay không. Gần đây học về coaching với công cụ thông minh cảm xúc, mình một lần nữa xác nhận điều này. Trước giờ mình không nghĩ sự nhạy cảm về cảm xúc của mình là món quà, là tài năng. Nhưng khi gặp đúng môi trường ghi nhận và cho phép phát huy điều đó, mình thấy tự tin và tự hào vào khả năng của mình, từ đó bắt đầu rèn luyện nhiều hơn. Thấy mình tìm được chính mình.

Tạm kết

Từ chỗ từng rất dễ bị kích động bởi cảm xúc khó chịu của người khác, họ chê gì là mình khó chịu dữ lắm, họ lớn tiếng là mình cũng bùng cháy luôn, giờ mình có thể vững vàng, không lung lay. Mình như cái cây ngày nào nhỏ bé yếu ớt, một cơn gió cũng có thể quật ngã hết bên này đến bên kia, giờ đã lớn lên to khỏe vững chãi trước bão giông, cảm thấy những gì mình đã trải nghiệm thật đáng giá.

Đến giờ dù chưa phải thành tựu gì đặc biệt, nhưng việc có thể trở nên sáng rõ về chính mình, tự tin vững chãi, biết mình muốn gì, cần làm gì để bản thân mình hạnh phúc đã là bước tiến lớn trong hành trình phát triển bản thân của mình. Mỗi khi nghĩ về cảm giác tự do thênh thang sung sướng thoát khỏi bóng tối u mê, mình cảm thấy vui và biết ơn vô hạn. Tất cả nhờ quay về kết nối với chính mình, thấu hiểu và yêu thương mình sâu sắc. Cảm ơn tất cả những cơ duyên, những người thầy mình được gặp, đã dẫn dắt mình đi đúng con đường. Cảm ơn chính mình đã chọn con đường này.

Nếu bạn cũng đang chông chênh, mơ hồ như mình đã từng, hãy cứ đi tiếp. Bạn có thể tham khảo những cách trên, và nhớ chấp nhận tốc độ của mình, đừng so sánh, đừng bỏ cuộc. Sẽ đến một mốc mà tất cả những điều bạn đã và đang làm cộng hưởng lại và giúp bạn chuyển hóa.

Mình luôn sẵn sàng ở đây nếu bạn cần một người đồng hành. Cảm ơn bạn!

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to Top